دفـــــــــــاع مقدس
 
نويسندگان

صدور قطعنامة 552

به دنبال انتساب چند حمله از طرف ايران به كشتي‌ها در خليج فارس، شوراي همكاري خليج فارس در تاريخ 14 مه 1984، طي شكايتي به شوراي امنيت خواستار گرديد كه شورا عليه اقدامات تلافي‌جويانة ايران و نقض حقوق كشتيراني آزاد در خليج فارس شدت عمل نشان دهد. لذا، شوراي امنيت پس از بررسي شكايت در جلسة 2546 مورخه اول ژوئن 1984 (11/3/63) با 13 رأي موافق و دو رأي ممتنع قطعنامة 522، را تصويب كرد.
به اين قطعنامه ايرادهاي متعددي وارد بود، از جمله اين كه فلسفة وجودي آن به دنبال انتساب چند حمله به كشتي‌ها، توسط جمهوري اسلامي ايران بود؛ اما اين كه اين حملات از جانب ايران انجام گرفته باشد، ثابت نشده بود. اين در حالي بود كه شورا در برابر حملاتي كه عراق به صراحت مسئوليت آنها را به عهده گرفته بود، عكس العمل مناسبي نشان نداده بود. يكي ديگر از ايرادهاي وارده به قطعنامة 522، اين است كه از روح و مفاد قطعنامه و تصريح محكوميت حملات اخير به كشتي‌هاي بازرگاني در مسير بنادر كويت و عربستان اين چنين مستفاد مي‌گردد كه شكايت شوراي همكاري خليج فارس مورد تأييد شوراي امنيت قرار گرفته است، لذا روشن بود كه اين قطعنامه كاملاً مورد قبول جمهوري اسلامي واقع نشد.
 
 صدور قطعنامة 582

در فاصلة صدور قطعنامة 540 تا قطعنامة 582، چندين عمليات ديگر توسط نيروهاي ايران صورت گرفت كه مهمترين آنها عمليات والفجر 8 بود كه در تاريخ 20/1/64، در منطقة فاو آغاز و منجر به تصرف شهر فاو در خاك عراق و قسمت‌هاي ديگري به وسعت 700 كيلومتر مربع گرديد.
والفجر 8 يكي از موفق‌ترين عمليات‌هاي جنگي ايران بود كه آثار نظامي، سياسي و رواني مهمي بر عراق و منطقه و حتي معادلات جهاني در قبال جنگ گذاشت. با اين عمليات ارتباط دريايي مستقيم عراق با خليج فارس قطع شد و نيروهاي ايران به بصره و مرز عراق با كويت نزديك شدند.

اثر اين عمليات آن چنان بود كه چند روز پس از آن، شوراي امنيت به درخواست عراق و ساير اعضاي گروه هفت اتحادية عرب تشكيل جلسه داد.

جلسات شورا دو هفته به طول انجاميد و طي آن عده‌اي از اعضاي اتحادية عرب و نيز دبير كل اتحاديه (شاذلي قليبي) در سخنراني‌هاي خود، ايران را متجاوز خواندند و خواستار اجراي فصل هفتم منشور در مورد ايران شدند. ايران در بحث‌هاي شورا شركت نكرد، ولي نظرات خود را به طور غير مستقيم از طريق دبير كل و بعضي از اعضاي شورا مطرح كرد.
به هر حال قطعنامه‌اي كه در اصل توسط گروه اتحادية عرب پيشنهاد شده بود، با تغييراتي در عبارات و كلمات در تاريخ 24 فورية 1986 (5/12/1364) در جلسه 2666 شورا به اتفاق آرا و به نام قطعنامة 582 تصويب گرديد.

در بند چهارم اين قطعنامه آمده بود:

4- شورا درخواست دارد كه مبادلة اسراي جنگي ظرف مدت كوتاهي پس از توقف مخاصمات با همكاري كميتة بين‌المللي صليب سرخ انجام گيرد.

براي اولين بار بود كه مسئله اسراي جنگي مطرح مي‌شد و علت آن افزايش تعداد اسراي عراقي نسبت به تعداد اسراي ايراني بود.

اين قعطنامه نيز همانند قطعنامه‌هاي قبلي جنبه توصيه داشت. فاصلة زماني صدور قطعنامة 552 تا قطعنامة 582، يك سال و هشت ماه و بيست و پنج روز و تا قطعنامة 540 دو سال و 3 ماه و 26 روز است. در خلال اين مدت طولاني، چندين عمليات نظامي از سوي ايران صورت گرفت كه از آن ميان عمليات خيبر و والفجر 8 نتايج چشمگيرتري داشتند. شوراي امنيت به فاصلة دو روز پس از شروع عمليات والفجر 8 بحث خود را در مورد جنگ عراق با ايران آغاز كرد كه منجر به صدور قطعنامة 582 شد. بدين ترتيب مي‌توان گفت كه عامل مهم در تعيين زمان صدور قطعنامة 582 عمليات والفجر 8 و تصرف فاو به وسيلة قواي ايران بوده است.

جمهوري اسلامي ايران در اظهار نظر راجع به قطعنامة 582 اعلام داشت:

آن قسمت از قطعنامه كه به كل موضوع جنگ و خاتمة خصومت‌ها مربوط مي‌شود، ناقص، بي‌اعتبار و غير قابل اجرا است. تا زماني كه شورا قادر نباشد به رغم اعمال نفوذ برخي از اعضاي دائم كه بر اتخاذ مواضع يك طرفه اصرار مي‌ورزند، مواضع عادلانه و صحيح مبتني بر مسئوليت‌ها و وظايف خود را اعمال نمايد، مسئوليت ادامة جنگ بر عهدة شورا است. شورا، عراق را در حمله به خاك ايران محكوم نكرده است. قطعنامه به لزوم حل مسالمت‌آميز اختلافات اشاره دارد، ولي از نقض همه جانبة اين اصل توسط عراق در هجوم به ايران ذكري نكرده است.

در مورد كاربرد سلاح شيميايي، در قطعنامه برخورد ملايم‌تري از موضع‌گيري قبل شورا (بيانية آوريل 1985) شده است. شورا در مورد حمله به هواپيماي مسافربري و تهديدات امنيت هوايي و حمله به مناطق مسكوني مي‌بايست موضع‌گيري محكم‌تري مي‌كرد. به هر حال جمهوري اسلامي ايران آماده است، در زمينة رعايت مقررات بين‌المللي با دبير كل سازمان ملل متحد همكاري نمايد. عراق اعلام داشت، چنان چه دولت ايران قطعنامة 582، را رسماً و بدون قيد و شرط قبول و اجرا كند، عراق نيز آماده است آن را اجرا نمايد. به اين ترتيب اين قطعنامه نيز بي‌اثر ماند.

صدور قطعنامة 588

مواردي كه در رابطه با قطعنامة 588، مي‌توان برشمرد به شرح زير است:
عنوان قطعنامه چون گذشته «وضعيت ما بين ايران و عراق» است و جنبه توصيه بودن قطعنامه نيز بر جاي خود مي‌باشد. ضمن آن كه از نظر حجم و تعداد كلمات به كار برده شده، كوتاهترين قطعنامه از مجموع قطعنامه‌هاي مورد مطالعه است.
در پاراگراف‌هاي اجرايي قطعنامة 588، مطلب تازه و جديدي نيست، جز آن كه خواستار اجراي قطعنامة 582 شده است، درخواست دبير كل براي شدت بخشيدن به تلاش‌هايش و اعلام ادامة بررسي شورا نيز تازگي ندارد. تنها در پاراگراف سوم عبارت «بررسي گزارش دبيركل و شرايط لازم براي برقراري صلح با دوام بين دو كشور» حاوي مطلب جديدي است.
مي‌توان گفت كه شورا با قطعنامة 588 آخرين اتمام حجت خود را براي پذيرش قطعنامه‌هايي از نوع آنچه تا آن زمان صادر كرده بود، انجام داده و راه را براي تحولي اساسي و عظيم در نگرش خود نسبت به كل موضوع جنگ هموار ساخته است.
قطعنامة 598، نه يك شبه به وجود آمد و نه محصول تفكري يك بعدي و يك جانبه بود. اين قطعنامه بنايي بود كه براي ايجاد آن زمينه‌اي مناسب لازم داشت و قطعنامه‌هاي 582 و 588 از جملة اين زمينه‌ها بود، زيرا اولين عبارت قطعنامة 598 اشاره به قطعنامة 582 دارد. از اين رو اهميت قطعنامة 588 و پيام ويژة آن به اين لحاظ است و در جنبه‌هاي ديگر فاقد ارزش چندان است. قطعنامة 588 در همان روز تصويب (8 اكتبر 1986 برابر با 16/7/1365) توسط دبيركل به وزراي خارجة هر دو كشور ابلاغ شد.

عراق قطعنامة 588 را پذيرفت و جمهوري اسلامي ايران توسط نامه‌اي كه از سوي وزير امور خارجة وقت دكتر ولايتي براي دبيركل سازمان ملل ارسال شد، يكي از صريح‌ترين و مستدل‌ترين موضعگيري‌هاي خود را در قبال قطعنامه‌هاي شوراي امنيت عموماً و قطعنامة 588 به ويژه اعلام كرد.

اين نامه با شرح اقدامات تجاوزكارانة عراق و موضعگيري‌هاي مقطعي و دور از حقيقت شوراي امنيت تا آن روز، زمينة مناسبي ايجاد كرد تا شوراي امنيت، به طور جدي در موضع خود نسبت به جنگ تحميلي تجديد‌نظر نمايد. دبيركل نظريات طرفين در مورد قطعنامة 588 را به اطلاع شوراي امنيت رساند.

به اين ترتيب اين قطعنامه نيز سرنوشتي مشابه قطعنامه‌هاي قبلي پيدا كرد.
در فاصلة صدور قطعنامة 588 تا 598، عمليات‌هاي متعددي در جبهه‌هاي جنگ صورت گرفت كه مهمترين آنها سلسله عمليات‌هاي فتح، كربلا و نصر است.

وجه مشترك اكثر اين عمليات‌هاي اين بود كه در داخل خاك عراق انجام مي شد و اغلب توأم با موفقيت در رسيدن به اهداف تعيين شده بود. به اين ترتيب تهديدي بسيار فزاينده براي عراق به وجود آمده بود. به ويژه با پيشروي نيروهاي ايران به سوي بصره، شوراي امنيت نسبت به جنگ بيشتر حساس مي‌شد. در همين زمان نيروي هوايي عراق حملات خود را در منطقه ي خليج فارس به روي تأسيسات انتقال نفت ايران و همچنين نفتكش‌ها گسترش داد. همچنين با بهره‌برداري از پايگاه‌هاي برخي از كشورهاي منطقه، عراق توانست به جزاير سيري و خارك حمله كند. در چنين فضايي بود كه قطعنامة 598 به عرصة ظهور رسيد.

[ ۱۳۸٦/٢/٦ ] [ ۸:٠٧ ‎ب.ظ ] [ امید مهاجر ]

.: Weblog Themes By Iran Skin :.

درباره وبلاگ

موضوعات وب
 
صفحات اختصاصی
امکانات وب
RSS Feed



فروش بک لینک طراحی سایت